.....مجله اینترنتی نگاهانه - سیاست، جامعه، هنر، ادبیات، ورزش و

درباره ما

درباره ما

ارتباط با ما

صفحه اصلی

Untitled 1

نگاه دیگر

طنز

ورزش

دانش

زنان

باشگاه

تاریخ

ادبیات

هنر

جامعه

سیاست

سرمقاله

مشاهده عکس نویسنده مقاله

شماره دو - زنان

نقش های دوم برای ((جنس دوم)) های اجتماع

در اکثر جوامع و به خصوص جوامع مردسالار، زن، جنس دوم محسوب می شود و عجیب نیست که در چنین جوامعی، زنان و دید زنانه نقشی کمرنگ و کلیشه ای در هنر که آینه تمام نمای آن اجتماع است، داشته باشند. هفتمین هنر هم بدون شک از این قاعده مستثنی نیست، یا به عبارت بهتر اگر در سینما این محدودیت و چارچوب های سخت و تنگ بیشتر از سایر هنرها باشد هم، هیچ عجیب نیست! چنانکه در سینمای ایران است و ما چنان به آن عادت کرده ایم که اگر چیزی خلافِ این قاعده ی مرسوم ببینیم و در واقع آنچه حقیقت دنیای اطرافمان است، نشان مان داده شود، تعجب می کنیم و گاهی حتی آنچه را دیده ایم، به واسطه این عادت و درکِ ناخودآگاه مردانه (شده مان)، غیر قابل باور و متفاوت با حقیقت پیرامون مان می یابیم و البته که گاه چنان لذتی می بریم از دیدن این تصاویر ِ استثنایی و خلاف روال همیشگی -که این روزها تعدادشان اندک است- که تا مدت ها و حتی گاه بی اغراق، تا همیشه، تصویر روشنی از آن، در پیچ و خمِ تاریکِ ذهن هامان، جا خوش می کند و تاثیر آرام و بی سر و صدایش را بی انکه بفهمیم، در زندگی مان، زاویه دیدمان و طرز تفکرمان حتی، می گذارد.

سری به خاطرات سینمایی تان، به فیلم های دوست داشتنی تان که با آنها زندگی کرده اید، بزنید و ببینید چند فیلم می توانید نام ببرید که نقش زن ها را در آن دوست داشته باشید و حتی فراتر از آن، فیلم ها را به خاطر این نقش ها، به یاد سپرده باشید؟ (واژه نقش زن ها را به این خاطر به جای نقش های زن به کار بردم، که دقیقن منظورم نقش ِ زنان است، نقشی که آنها در فیلم دارند که می تواند حتی در صحنه ای باشد که حضور ندارند!). واقعیت این است که فیلم هایی با این خصوصیت، تعدادشان زیاد نیست ولی بسیاری از آنها که در حافظه تاریخی مان مانده اند و جزو بهترین ها حساب می شوند، چنین نقشی دارند که بارزترین هاشان، بدون شک فیلم های مهرجویی است. فیلم هایی که بارها افسوس ِ تعداد اندک شان را خورده ایم که یکی از دلایلش به جز محدودیت ها و خط قرمز ها، -که ما کمتر آن را می بینیم و می خواهیم به آن اعتراف کنیم- دید و طرز تفکر مردانه ما ست، چرا که همان طور که پیش تر گفتیم هنر، معرف هویت جمعی ملت هاست و حقیقت هم جز این نیست که ما ترجیح می دهیم زن ها در سینمای مان هم همان باشند که همیشه خواسته ایم و چه خوب که در سینما می شود این خواستن را به توانستن تبدیل کرد! (و در ضمن جنبه آموزشی فیلم ها را هم در نظر بگیرید!) در سینما که می شود نقش های زنی که می نویسیم از فرطِ تکراری بودن، قابل ِ استفاده در تمام فیلم هامان باشند و از شدتِ انفعال، بی حضور مردی در کنارشان، بی معنا؛ با عکس العمل هایی پیش بینی پذیر که هیچ گاه اتفاق لذت بخش و نابِ تازه ای را باعث نمی شوند. باید زودتر انتخاب کنیم، دوست داریم فیلم های مان را با نقش های درست و منطقی و دوست داشتنی زنان (هم) به یاد بیاوریم یا ترجیح می دهیم فردا هم مثل امروز، به همین تعداد اندک و لحظات کوتاه، قناعت کنیم؟ و تصویر زن را باز هم در سایه ببینیم و کمرنگ و همواره همین اندازه کلیشه ای: ضعیفه، مظلوم، فرمان بر، فداکار و غمگین (اینها خصوصیات کلیشه ای نقش های مثبت است البته! افسوس که نقش منفی ِ منطقی و قابل باور ِ زن هم آنقدر کم داریم که می شود از آنها چشم پوشید!)

راستش نمی دانم چرا بین بازیگرهامان فقط ((آقای بازیگر)) داریم! نمی خواهم بی انصاف باشم و پیشکسوتان بازیگر زن را از یاد ببرم ولی واقع بین اگر باشیم، می بینیم بازیگرهای زنی که فیلم ها را گاهی به خاطر آنها می بینیم، متعلق به دو نسل اخیر ند. گرچه با همین واقع نگری می شود گفت با گذشت زمان تاثیر بازیگران زن در سینما بیشتر و بیشتر شده، با مقایسه نسل ها می شود به وضوح دید که با ورودِ نسل ِ جدیدِ بازیگرانِ زنِ تازه نفس مان (گلشیفته فراهانی، هانیه توسلی، ترانه علیدوستی، باران کوثری، پگاه آهنگرانی و...) خونی تازه به رگ های سینمای ایران دویده و حتی با این نگرش ِ اکثرن مردسالارانه ی ما هم، نمی شود حضور پررنگ آنها و قدرتشان در لحظاتی که خلق می کنند (که مطمئنن بخش عظیمی از آن به نقشهایی مربوط است که روز به روز با دقت و وسواس و البته روشن بینی بیشتری نوشته می شوند) را انکار کرد و نادیده گرفت. و من امیدوارم نسلهای بعد، از این دو نسل اخیر، کسی یا کسانی را به نام ((خانم بازیگر)) (می گویند بانوی بازیگر شیک تر است!) بشناسند و همواره به یاد بیاورند. و با اینکه همیشه و در تمام دنیا همین بوده که اکنون ما اینجا شاهدیم، خوش بینانه امیدوارم، آنگونه نباشد که همیشه بوده و بازیگران زن پس از سن خاصی حذف و بی رحمانه کنار گذاشته نشوند.

پی نوشت: اطلاعات سینمایی ام آنقدر نیست که بتوانم ادعا کنم در این مورد نقدی علمی و سینمایی نوشته ام، شما هم با این دید نخوانیدش لطفن. این متن برای بخش زنان نوشته شده است.

محیا استوار

mahya1987@gmail.com

Untitled 1

کلیه حقوق این سایت محفوظ است

Designed By Emad