.....مجله اینترنتی نگاهانه - سیاست، جامعه، هنر، ادبیات، ورزش و

درباره ما

درباره ما

ارتباط با ما

صفحه اصلی

Untitled 1

نگاه دیگر

طنز

ورزش

دانش

زنان

باشگاه

تاریخ

ادبیات

هنر

جامعه

سیاست

سرمقاله

مشاهده عکس نویسنده مقاله

شماره چهارده - ادبیات

منوچهری دامغانی

سر از البرز برزد قرص خورشيد چو خون آلوده دزدی سر ز مکمن

به کردار چراغ نيم مرده که هر ساعت فزون گرددش روغن

زندگی نامه ی منوچهری دامغانی

ابوالنجم احمد بن قوص بن احمد منوچهری دامغانی از بزرگان شعرا خوش قريحه و شيرين سخن زبان فارسی است. از تاريخ تولدش اطلاع چندان دقيقی بر جای نمانده، جز آنکه می توان گفت در حدود سالهای اواخر قرن چهارم ه.ق و يا سالهای آغازين قرن پنجم ه.ق در دامغان ديده به جهان گشود. و وفاتش را که در جوانی اتفاق افتاده است سال 432 هجری ضبط کرده اند. او عنوان شاعری خود را از منوچهر بن قابوس بن وشمگير امير زياری گرفت که مقارن سالهای 403 تا 423 ه.ق در زمان محمد و مسعود غزنوی در طبرستان و گرگان حکومت می کرد و خراجگزار دربار آنان بوده است. احتمالاً سالهايي از عمر شاعر در دربار قابوس بن وشمگير سپری شده و بدين روی منوچهری تخلص کرده است. اما در ديوان او مدحی يا حتی نامی از آن امير نيامده است. از دوران کودکيش آنچه می دانيم آن که در سرزمين دامغان و دشت های خيال انگيز و در تابش آفتاب درخشان و شب های رويا خيزش رشد و نمو يافت و در نوجوانی به گرگان و طبرستان سفر کرد و به خدمت زياريان درآمد، ليکن از آغاز ارتباط او با غزنويان اطلاع روشنی موجود نيست. می توان گفت در زمان لشکر کشی سلطان مسعود غزنوی در سال 426 ه.ق سلطان او را از ری به خدمت خود فرا خوانده است. از اين رو آگاهی از زندگی شاعر جوان دامغانی با توجه به دوران کوتاه زندگيش و به طور کلی کمتر ايستا بودنش در جايي و نيز قشری که از لحاظ اجتماعی بدان وابسته بوده تصوير شفاف و روشنی به دست نمی دهد، اما از نظر ادبی او همواره عنصری را استاد خود خوانده است. منوچهری شاعری است لطيف طبع و شيرين سخن، با ذوقی سرشار و حفظی قوی و قريحتی خداداد. در توصيف و تشبيه به ويژه در وصف مناظر طبيعت نقاشی است که با کلک مويين خويش منظره ای را پيش ديده ما مجسم می سازد و به الفاظ وعبارات خشک و بی روح دم مسيحايي می دهد و بدانگونه ترکيبی می سازد که گويي عصاره زيبايي و کمال قرون و اعصار در آن گرد آمده است. همه کس کمان رنگين قوس قزح را ديده و کم و بيش آن را ستوده است ولی کدام کس توانسته است آن را همچون استاد منوچهری شاعرانه و استاد پسند در قالب کوتاهترين عبارت و لطيف و زيبا بيان کند و بسرايد:

بامدادان بر هوا قوس قزح بر مثال دامن شاهنشهی

پنج ديبای ملون بر تنش باز جسته دامن هر ديبهی

سبک معروف شعری او مسمّط است که نمونه ای از آن را در زير می بينيد

در وصف خزان

خیزید و خز آرید که هنگام خزانست باد خنک از جانب خوارزم وزانست

آن برگ رزان بین که بر آن شاخ رزانست گویی به مثل پیرهن رنگرزانست

دهقان به تعجب سر انگشت گزانست کاندر چمن و باغ ، نه گل ماند و نه گلنار

* * *

طاووس بهاری را، دنبال بکندند پرش ببریدند و به کنجی بفکندند

خسته به میان باغ به زاریش پسندند با او ننشینند و نگویند و نخندند

وین پر نگارینش بر او باز نبندند تا بگذرد آذر مه و آید (سپس) آذار

* * *

شبگیر نبینی که خجسته به چه دردست کرده دو رخان زرد و برو پرچین کردست

دل غالیه فامست و رخش چون گل زردست گوییکه شب دوش می و غالیه خوردست

بویش همه بوی سمن و مشک ببردست رنگش همه رنگ دو رخ عاشق بیمار

حسین ضامن ضرابی

hossein.z.zarrabi@gmail.com

Untitled 1

کلیه حقوق این سایت محفوظ است

Designed By Emad